ALBUM REVIEW
HRAFNABLÓT - Guðlaugar Saga
Geçmişle bugünü buluşturan İzlanda folk metali.
İzlanda dilinin ve sagalarının güncel müzikte nasıl kullanılabileceği sorusuna verilen cevaplardan biri, folklorik malzemeyi olduğu gibi yeniden modern enstrümanlarla üretmekten çok onu heavy metalin daha eski damarlarıyla buluşturmak olabilir. HRAFNABLÓT’ın ilk albümü "Guðlaugar Saga" tam olarak bu noktada ilgi çekici bir karakter kazanıyor. Yedi ana şarkıyı iki kısa anlatı parçasıyla birbirine bağlayan albüm, modern çağdan İzlanda’nın yerleşim dönemine sürüklenen Guðlaug’ın hikâyesini anlatırken folk metalin alışıldık Viking estetiğini kullanım tarzıyla sağlam bir sound yakalıyor.
Müziğin temelinde beklenebileceği gibi folk melodileri bulunuyor, fakat HRAFNABLÓT’ın asıl farkı bunları doğrudan türün standart kalıplarına teslim etmemesinde. Klasik heavy metal riffleri, proto-doom ağırlığı, Viking metalin epik yaklaşımı ve yer yer black/death metal karakteri aynı yapı içerisinde birbirine eklemleniyor. Gitarlar özellikle belirleyici. Riffler çoğu zaman melodik hareketi korurken ağır bir yürüyüş hissi yaratıyor; ikili gitar kullanımı ve neoklasik karakter taşıyan sololar ise albümün yalnızca folk enstrümanları üzerinden kimlik kurmasını engelliyor. 'Dísablót' bu yaklaşımın en açık örneklerinden biri: ritmik olarak ileri iten riffler, melodik gitar çizgileri ve genişleyen vokal bölümleri şarkıyı geleneksel bir folk metal parçasından daha heavy bir zemine taşıyor.
HRAFNABLÓT’ın müziğindeki ağırlık da çoğu zaman hızdan değil, rifflerin taşıdığı fiziksel histen geliyor. 'Heljarhlíð' bu açıdan albümün daha karanlık yüzünü açığa çıkarıyor. Doom'a yaklaşan ağır gitarlar, sert erkek vokaller ve Hugrún Hanna Stefánsdóttir’nin temiz vokali arasındaki karşıtlık şarkının dramatik yapısını belirliyor. Burada kadın vokalin yalnızca melodik bir süs olarak konumlandırılmaması önemli. Stefánsdóttir’nin sesi hem yüksek ve berrak tonlara çıkabiliyor hem de daha rock odaklı, güçlü bir ifade kazanabiliyor. Erkek vokaller ise bu geniş aralığın karşısına yerleştirilen kaba ve karanlık bir ikinci renk işlevi görüyor.
Bu vokal karşıtlığı albümün anlatı niteliğini de güçlendiriyor. HRAFNABLÓT, farklı ses karakterlerini yalnızca çeşitlilik yaratmak için kullanmıyor; sert ve temiz vokaller arasındaki geçişler müziğin dramatik hareketine doğrudan bağlanıyor. 'Nornarheimt' bunun daha tempolu bir biçimini sunarken, arka vokaller ve daha saldırgan ifade şarkının teatral tarafını öne çıkarıyor. 'Svartigaldur' ise albümün en sert anlarından birine dönüşüyor. Black metal etkili vokal yaklaşımı ve daha agresif riffleriyle HRAFNABLÓT’ın yalnızca melodik, temiz vokalli folk metal üzerinden ilerlemediğini açık biçimde gösteriyor.
Buna karşılık 'Fögnuður' albümün başka bir yönünü ortaya çıkarıyor. Burada rifflerin önceliği azalıyor, ritmik yapı daha dans edilebilir bir karakter kazanıyor ve erkek vokalin dahil olduğu bölümlerle birlikte parça neredeyse sahne üzerinde canlandırılabilecek bir kutlama sekansına dönüşüyor. Sonrasında gelen gitar solosu ve hızlanan bölümler, şarkının hafifleyen atmosferini tamamen yumuşak bir noktaya bırakmadan metal kimliğine geri bağlıyor. 'Kappar, Meyjar, Komendur' ise kısa süresiyle anlatının bölümleri arasında nefes alan bir ara durak görevi görüyor; konuşma, klavye ve gitarın öne çıktığı bu geçiş, albümün dokuz parçalık sıralamasında yalnızca dekoratif bir interlude olmaktan daha işlevsel.
Klavye kullanımı da bu bütünlüğün önemli parçalarından biri. HRAFNABLÓT, senfonik dokuları sürekli öne çıkararak müziği büyük ve gösterişli hâle getirmeye çalışmıyor. Bunun yerine klavyeler bazı bölümlerde melodik ve atmosferik destek sağlıyor. 'Heimþrá' bu yaklaşımın en sade örneği. Gitarların daha geriye çekildiği, klavyenin daha görünür hâle geldiği parça albümün önceki yoğunluğundan sonra farklı bir nefes alanı yaratıyor. Ortadaki gitar solosu ise bu sakinliği tamamen metal dışı bir bölgeye dönüştürmüyor. Bu açıdan şarkının albümdeki konumu da önemli: daha önce kurulan yoğunluğun ardından gelen sadeleşme, finaldeki genişlemeye zemin hazırlıyor.
İzlandacanın kullanımı ise burada yalnızca estetik bir tercih değil. "Guðlaugar Saga"nın anlattığı dünya açısından dil, müziğin folklorik karakteriyle doğrudan birleşiyor. Fakat albümün ikna edici tarafı, bunu Viking metalin sık rastlanan savaşçı ve teatral klişelerine yaslanmadan yapabilmesi. Müzikte saga, büyü ve tarih duygusu var; buna karşın anlatının görsel veya müzikal dili sürekli olarak savaş, zafer ve mitolojik gösteriş üzerine kurulmamış. Modern bir karakterin geçmişe taşınması fikri de bu nedenle albümün folklorik tarafına küçük ama önemli bir çağdaşlık katıyor. HRAFNABLÓT geçmişi yeniden canlandırmak yerine, geçmişle bugünü aynı hikâyenin içinde karşı karşıya getiriyor.
Bu noktada "Guðlaugar Saga"nın en önemli başarısı, farklı etkileri sayıca çoğaltmak değil, bunların çoğunu aynı bestecilik anlayışı içerisinde tutabilmesi. NWOBHM kökenli gitar hareketleri, proto-doom ağırlığı, Viking metalin melodik ve epik yaklaşımı, extreme metal vokalleri ve folk unsurları tek tek düşünüldüğünde birbirinden uzak alanlar gibi görünebilir. Albüm ise bunları özellikle riff ve vokal merkezli şarkı yazımı sayesinde bir arada tutuyor. Bu nedenle HRAFNABLÓT’ın müziğinde türler arasında geçiş yapıldığı hissinden çok, aynı parçanın farklı yüzlerinin açıldığı hissi oluşuyor.
Yine de bu bütünlük albümün kusursuz olduğu anlamına gelmiyor. Yaklaşık 48 dakikalık sürenin özellikle son bölümünde bazı fikirlerin daha önce kurulmuş olan yapıları yeniden dolaştığı hissedilebiliyor. İlk yedi parçanın oluşturduğu ana dramatik yay oldukça güçlü olduğu için 'Heimþrá' ve özellikle 11 dakikayı aşan 'Örlagavegur' daha yüksek bir beklentiyle karşılaşıyor. Final parçası albümün önceki unsurlarını geniş ölçekte yeniden bir araya getiriyor: sakin başlangıç, melodik gelişim, temiz ve sert vokaller, daha ağır bölümler ve uzun bir final. Ancak bu yapı, yeni bir müzikal dil açmaktan çok albüm boyunca kurulmuş olan dili büyük ölçekte yeniden sergiliyor. Bu durum parçanın etkisini ortadan kaldırmıyor; yalnızca albümün daha kısa tutulması hâlinde genel etkinin daha yoğun olabileceğini düşündürüyor.
'Örlagavegur'ın buna rağmen final olarak işlevi güçlü. On bir dakikayı aşan süresi boyunca tek bir tempoya veya tek bir vokal karakterine bağlı kalmıyor; farklı bölümler arasında gidip gelerek anlatının son aşamasına uygun bir genişlik oluşturuyor. HRAFNABLÓT burada teknik gösterişten ziyade birikim üzerine oynuyor. Albümün daha önce tanıttığı melodik, ağır, teatral ve karanlık unsurlar finalde yeniden karşılaşıyor. Dolayısıyla uzunluk bazı tekrarları beraberinde getirse de parça, konseptin kapanışını yalnızca standart bir outro ile geçiştirmiyor.
Prodüksiyon da bu yaklaşımı destekliyor. Sesin sıcaklığını ve belirli ölçüde hamlığını korurken gitarların ağırlığını ve vokallerin merkezî konumunu kaybetmeyen bir denge söz konusu. Folk metalde prodüksiyonun aşırı temizleşmesi, türün fiziksel karakterini kolayca steril hâle getirebilir; HRAFNABLÓT ise bunu büyük ölçüde önlüyor. Enstrümanların güçlü duyulması, özellikle gitarların melodik ve ritmik işlevlerinin aynı anda takip edilebilmesini sağlıyor.
"Guðlaugar Saga" bu nedenle folk metal sahnesine tamamen yeni bir formül getiren bir albüm değil. Zaten değeri de burada yatmıyor. HRAFNABLÓT, türün bugün kolayca kostüm, klişe ve yüzeysel Viking imgesine sıkışabilen taraflarından uzaklaşıp heavy metalin daha köklü yapı taşlarına dönüyor. İzlanda dili, saga anlatısı ve yerel folklor bu müziğe kimlik kazandırırken; gitarların klasik heavy metal kökleri, doom ağırlığı ve extreme metal vokalleri albümü yalnızca folklorik bir canlandırma olmaktan çıkarıyor.
Sonuç olarak "Guðlaugar Saga", ilk albüm için dikkat çekici ölçüde belirgin bir müzikal kimlik ortaya koyuyor. En güçlü tarafı, farklı etkileri üst üste yığmak yerine onları şarkı yazımının içinde işlevsel hâle getirmesi; en belirgin zaafı ise final bölümünde daha önce söylenmiş bazı şeylere yeniden dönmesi. Buna rağmen HRAFNABLÓT’ın elindeki temel malzeme oldukça sağlam: melodik açıdan güçlü gitarlar, türler arasında rahat hareket eden vokaller, anlatıya hizmet eden düzenlemeler ve İzlandaca sayesinde son derece belirgin bir kültürel karakter. "Guðlaugar Saga", folk metalin geçmişe bakarak üretilebileceğini, fakat bunun geçmişin klişelerini tekrar etmek zorunda olmadığını gösteren bir debut olarak HRAFNABLÓT için ciddi bir başlangıç noktası oluşturuyor.
