Inline image

Mapuche kültürünün müzikle kurduğu ilişkiyi salt bir kimlik unsuru olarak değil, doğrudan sanatsal ifadenin merkezinde değerlendiren MAWIZA, "IÑ MONGELETEW" ile alışılmış groove metal çizgisinden uzaklaşarak farklı bir anlatım alanına geçiyor. Grubun Ekim 2026'da SEPULTURA ile Santiago'daki veda konserinde 'Kaiowas' parçasını birlikte seslendirmesi, bu EP'nin ortaya çıkışındaki önemli dönüm noktalarından biri. SEPULTURA'nın özellikle "Chaos A.D." döneminde yerli kültürlerin müzikal mirasına açtığı alan düşünüldüğünde, bu buluşmanın MAWIZA açısından taşıdığı anlam daha da belirginleşiyor. Fakat "IÑ MONGELETEW" yalnızca bu karşılaşmaya verilmiş bir karşılık değil; grubun Mapuche kimliğini elektro gitarların ve metalin alışılmış ağırlığının dışında da ifade edebildiğini gösteren bağımsız bir çalışma.

Beş parçalık EP'de "ÜL" albümünden yeniden yorumlanan 'Wingkawnoam', 'Mamüll Reke' ve 'Ti Inan Paw-Pawkan', daha önce yayımlanmamış 'Mür' ve 'Wüzapiwken' ile bir araya geliyor. Elektrik gitarların ve alışıldık davul düzeninin geri çekilmesi, parçaların yalnızca daha sade versiyonlara dönüşmesiyle sonuçlanmıyor. MAWIZA, bestelerin taşıdığı ritmik ve melodik unsurları farklı bir enstrümantal düzen içerisinde yeniden kuruyor. Özellikle vokallerin ve vurmalı çalgıların belirleyici hâle gelmesi, müziğin ağırlık merkezini değiştirirken grubun kültürel referanslarını da daha doğrudan duyulur kılıyor. Burada geleneksel müzik unsurları, metal bestelerine sonradan eklenmiş folklorik süslemeler gibi işlev görmüyor; parçaların kendi anlatım dilini oluşturuyor.

Inline image

Açılıştaki 'Mür', bu yaklaşımın en belirgin örneklerinden biri. MAWIZA, parçayı ağırlıklı olarak vokaller ve vurmalı çalgılar üzerine kurarken Mira Ceti (HEILUNG), Anne Olsen (DANEFAE) ve Mapuche aktivist Fabi Liqen'in katkılarıyla ses dokusunu genişletiyor. Birden fazla sesin birleştiği bölümler, bireysel vokal performansından ziyade kolektif bir ifade biçimi yaratıyor. Pifilka ve kultrún gibi geleneksel enstrümanların kullanımı da bu bütünlüğün önemli bir parçası. Özellikle vokal armonilerinin ve enstrümanların birbirleriyle kurduğu ilişki, parçayı Batı folk müziğinin alışılmış melodik kalıplarından uzaklaştırıyor. Burada amaç dinleyiciye tanıdık bir folklorik estetik sunmak değil; Mapuche müzikal kimliğinin kendi koşulları içerisinde duyulmasına alan açmak.

EP'nin en dikkat çekici bestelerinden 'Wüzapiwken' ise akustik düzenlemenin yoğunluktan vazgeçmek anlamına gelmediğini ortaya koyuyor. Hafif disonans taşıyan gitarlar, hareketli vurmalılar ve nakaratlarda yükselen tiz vokaller parçanın gerilimini sürekli canlı tutuyor. Özellikle gitarların melodik açıdan daha alışılmadık bir yerde konumlanması, vokal ve ritimlerin yarattığı hareketle birleşerek parçaya kendine özgü bir karakter kazandırıyor. Şarkının Mapuche yaşamındaki kent ve anavatan arasındaki bölünmeye gönderme yapan içeriği de bu müzikal gerilimle örtüşüyor. Geleneksel unsurların kullanımı burada romantik bir geçmiş tasvirine dönüşmüyor; aksine, günümüzde devam eden kültürel ve toplumsal bir meselenin ifadesine hizmet ediyor.

Önceki albümdeki parçaların yeniden yorumlanması ise EP'nin farklı yönlerini daha net ortaya çıkarıyor. 'Mamüll Reke', belirgin biçimde sakinleştirilmiş düzenlemesiyle neredeyse ateş başında gerçekleştirilen kolektif bir söyleyiş hissi yaratıyor. Vokallerin ön plana çıktığı bu versiyonda, parçanın duygusal etkisi enstrümantal yoğunluktan değil, seslerin yalın birlikteliğinden doğuyor. Buna karşılık 'Ti Inan Paw-Pawkan', akustik karakterine rağmen karanlık atmosferini koruyor. Düzenlemedeki değişim parçanın temel ruhunu ortadan kaldırmak yerine, bu ruhun başka araçlarla aktarılabileceğini gösteriyor. 'Wingkawnoam' da aynı dönüşümün parçası olarak önceki metal düzenlemesinden ayrılan bir ifade biçimi kazanıyor. Böylece üç yeniden yorum, yalnızca bilinen bestelerin alternatif versiyonları olarak değil, MAWIZA'nın müzikal kimliğinin farklı koşullarda nasıl biçimlenebildiğini gösteren çalışmalar olarak anlam kazanıyor.

Bu noktada grubun SEPULTURA ile kurduğu bağın önemi de daha iyi anlaşılıyor. 'Kaiowas' gibi bir parçanın temsil ettiği yerli kültürlere yönelme ve müziği toplumsal meselelerle ilişkilendirme yaklaşımı, MAWIZA'nın kendi kültürel zemini üzerinden sürdürdüğü bir çizgiyle kesişiyor. Ancak iki grubun tarihsel ve kültürel konumları birbirinden farklı. MAWIZA'nın Mapuzungun dilinde üretim yapması, bu ayrımı yalnızca sözlü anlatım düzeyinde değil, müziğin bütününde görünür kılıyor. Mapuzungun'un tehdit altındaki bir dil olması da bu tercihe müzikal estetiğin ötesinde bir anlam yüklüyor. Dolayısıyla grubun kendi dilinde şarkı söylemesi, uluslararası metal sahnesinde farklılaşmak için başvurulmuş bir yöntem olarak değerlendirilemez. Dil, enstrümantasyon ve kültürel aidiyet birbirinden ayrılmayan bir bütün oluşturuyor.

Bununla birlikte, "IÑ MONGELETEW"nin dinleyici açısından alışılmadık bir deneyim sunduğunu da belirtmek gerekiyor. MAWIZA'yı "ÜL"deki groove metal yaklaşımıyla tanıyanlar için elektrikli gitarların, yoğun davul kullanımının ve metalin alışılmış ritmik ağırlığının yokluğu ilk etapta belirgin bir mesafe yaratabilir. Önceki albümdeki sert riffler ve groove odaklı yapı, Mapuche müzikal unsurlarıyla dinleyici arasında bir geçiş alanı oluşturuyordu. Bu EP'de söz konusu bağlantı bilinçli biçimde geri plana çekiliyor. Sonuç olarak kültürel referanslar daha doğrudan hissedilse de müziğin içine girmek, metal dinleme alışkanlıkları üzerinden aynı ölçüde kolaylaşmıyor. Üstelik akustik yaklaşımın getirdiği yalınlık, bazı bölümlerde önceki albümdeki bestelerin sahip olduğu enstrümantal çeşitliliği de sınırlıyor. Bu nedenle EP'nin etkisi, "ÜL"ün müzikal kapsamıyla kıyaslandığında her zaman aynı düzeyde değil.

Yine de "IÑ MONGELETEW"yi önceki albümün daha hafif bir uzantısı olarak değerlendirmek, çalışmanın esas yönelimini gözden kaçırmak olur. MAWIZA burada metalin sağladığı ses yoğunluğuna ihtiyaç duymadan da kendi kimliğini koruyabilen bir müzikal dil ortaya koyuyor. Akustik düzenlemeler, geleneksel enstrümanlar ve kolektif vokal kullanımı, grubun kültürel aidiyetini daha görünür kılarken müziğin toplumsal ve ekolojik meselelerle kurduğu ilişkiyi de güçlendiriyor. Bu yaklaşımın her dinleyici için aynı ölçüde erişilebilir olmadığı açık; ancak bir çalışmanın sanatsal değerini, grubun önceki albümlerindeki tür özelliklerini ne kadar sürdürdüğü üzerinden ölçmek de doğru değil. "IÑ MONGELETEW", MAWIZA'nın metalin dışına çıktığında kimliğini kaybetmediğini, aksine o kimliğin metalden çok daha geniş bir müzikal zemine sahip olduğunu gösteren anlamlı bir çalışma.

Inline image

Bandcamp: https://mawizakvlt.bandcamp.com
Instagram:
https://www.instagram.com/mawizakvlt
Facebook:  
https://www.facebook.com/mawizakvlt
TikTok:  
https://www.tiktok.com/@mawizakvlt
Spotify:  
https://open.spotify.com/artist/4oJP24bXA2fbdVmNGNmCtt
YouTube:
https://www.youtube.com/@mawizakvlt
Apple:
https://music.apple.com/artist/mawiza/165343595