ALBUM REVIEW
PARIUS – Alchestronomy
Progresif metalde sertlik ve melodik arayış.

Philadelphia çıkışlı PARIUS, progresif metalin karmaşık bestecilik yorumunu death metalin sert vokalleriyle bir araya getiren yaklaşımını dördüncü stüdyo albümü "Alchestronomy" ile yeni bir bütünlük arayışına taşıyor. 2022 tarihli "The Signal Heard Throughout Space"in ardından gelen bu çalışma, yaklaşık 36 dakikaya yayılan yedi bölümlük tek bir süit olarak tasarlanmış. Bir simyacı ile bir astronomun ölümsüzlüğün sırrı üzerine karşı karşıya geldiği ideal çatışması da albümün anlatısal çerçevesini oluşturuyor. DREAM THEATER'ın "Six Degrees of Inner Turbulence" ve THE MARS VOLTA'nın "Cassandra Gemini" eserleriyle kurulan bağlantı, PARIUS'un hem progresif metalin uzun soluklu kompozisyon geleneğine hem de daha teatral ve öngörülemez anlatım biçimlerine yakınlığını açıklıyor.
Açılıştaki 'Alchemy', eski dönem progresif rock kayıtlarını hatırlatan Hammond org tınılarıyla dinleyiciyi karşılıyor. Kısa süre içinde sert vokallerin devreye girmesiyle parçanın karakteri değişirken, temiz vokallerin eşlik ettiği melodik bölümler bu sertliği farklı bir yöne çekiyor. Louis Thierry'nin iki vokal yaklaşımı arasında kurduğu geçişler, albümün temel müzikal bileşenlerinden biri. Temiz vokallerde DREAM THEATER'ın James LaBrie dönemini hatırlatan bir ifade biçimi duyulsa da Thierry'nin performansı yalnızca bu benzerlik üzerinden değerlendirilemez. Sert vokallerin farklı karakterlere bürünmesi ve melodik bölümlerin anlatıya kattığı çeşitlilik, vokalin kompozisyon içerisindeki işlevini genişletiyor. Ne var ki bu çeşitlilik her zaman güçlü bir melodik bütünlüğe dönüşmüyor. Özellikle tekrarlanan vokal çizgilerinin yeterince akılda kalıcı olmaması, bazı bölümlerin duygusal etkisini sınırlıyor.
PARIUS'un müzisyenlik kapasitesi konusunda herhangi bir şüphe bulunmuyor. Ryan Rauch'un gitarları, sert ve köşeli rifflerle daha geleneksel progresif metal melodileri arasında dolaşırken solo bölümlerinde teknik becerisini açıkça ortaya koyuyor. Kenny Rentz'in bas gitarı ise yalnızca alt frekansları destekleyen bir enstrüman olarak kalmıyor; zaman zaman funk ve blues etkili pasajlarla kompozisyonun ritmik karakterine doğrudan müdahale ediyor. Özellikle 'Unbecoming of a Gentleman' ve 'Equivalent Exchange' içerisindeki bas yürüyüşleri, gitarların yoğunluğunu dengeleyen ve müziğe farklı bir hareket alanı kazandıran ayrıntılar arasında. Dan Silver'ın davulları da değişken ölçüler ve ani geçişlerle şekillenen bestelerin taşıyıcı unsuru. Diego Tejeida'nın konuk klavyeleri ise Hammond orgdan piyano dokunuşlarına uzanan renkleriyle albümün progresif rock tarafını belirginleştiriyor.
Yedi bölümün birbirine bağlanması, "Alchestronomy"nin yalnızca art arda sıralanmış şarkılardan oluşmadığını hissettiren önemli bir tercih. Bununla birlikte parçaların ayrı ayrı dinlenebilmesine de imkân tanıyan yapı, süit fikri ile geleneksel şarkı formu arasında bir denge kurmaya çalışıyor. 'Celestial Sea', ani ölçü değişimleri ve sert vokal girişleriyle albümün daha agresif tarafını temsil ederken, melodik geçişlerin bu bölümlere ekleniş biçimi zaman zaman keskin bir karşıtlık yaratıyor. 'Chrysopoeia' ise üç dakikayı biraz aşan süresi içerisinde bas gitarın öne çıktığı hareketli pasajları, efektli gitarları ve daha oyunbaz melodik tercihleriyle farklı bir karakter taşıyor. Parçanın yer yer neşeli bir havaya bürünmesi, ardından yeniden karanlık bir tona geçmesi, grubun progresif müziğin öngörülemezliğinden nasıl yararlandığını gösteriyor.
Bu çeşitlilik 'Equivalent Exchange' ve 'Blind Eyed Starlight' bölümlerinde daha geniş bir alana yayılıyor. İlkinin blues etkili bas yürüyüşleriyle başlayan yapısı, giderek sertleşen gitarlar ve güçlü solo bölümleriyle gelişiyor. 'Blind Eyed Starlight' ise daha karanlık bir başlangıcın ardından yükselen melodileri, sert vokal geçişleri ve gitar solosuyla dikkat çekiyor. Özellikle bu iki bölümün birbirine bağlanması, albümün süit formunun en işlevsel kullanımlarından birini oluşturuyor. Enstrümantal geçişlerde gitar ve klavyelerin birbirine cevap verdiği anlar, grubun teknik kapasitesini sergilemekten öte kompozisyonun duygusal yoğunluğunu da artırıyor. Buna karşılık, kimi bölümlerde üst üste eklenen riffler, melodiler ve ritmik değişimler müziğin nefes almasını zorlaştırıyor. Neredeyse her an yeni bir fikirle karşılaşmak, bir noktadan sonra gelişim hissini zayıflatabiliyor.
Bu durum özellikle progresif metal ile death metal arasındaki ilişkinin değerlendirilmesinde önem kazanıyor. PARIUS'un temiz vokaller, melodik klavyeler ve karmaşık enstrümantal bölümlerle kurduğu yapı, sert vokallerin eklenmesiyle daha ağır bir karakter kazanıyor. Fakat iki yaklaşımın birlikteliği her zaman doğal bir bütünlük yaratmıyor. Bazı geçişlerde sert vokaller, öncesinde gelişen melodik atmosferin devamı olmaktan ziyade kompozisyona sonradan eklenmiş bir unsur gibi duyulabiliyor. Teknik death metalin karmaşık ritmik yapıları ile progresif rockın melodik ve teatral anlatımı arasında kurulabilecek güçlü bir ilişki varken, "Alchestronomy" zaman zaman bu iki yönelimi birbirine karşı konumlandırıyor. Özellikle vokal bölümlerinin yeterince ayırt edici melodik kancalar geliştirememesi, enstrümantal kısımların daha kalıcı iz bırakmasına neden oluyor. 'Equivalent Exchange' ve 'Blind Eyed Starlight' içerisindeki gitar-klavye etkileşimleri, bu açıdan albümün en başarılı anları arasında.
Prodüksiyon tercihi de bu tartışmanın dışında değil. PARIUS, kayıtlarında quantization ve pitch correction gibi modern dijital düzenleme tekniklerini kullanmadığını belirterek daha geleneksel bir kayıt yaklaşımını tercih etmiş. Jamie King'in miks ve mastering çalışmasıyla son hâlini alan albümde bu tercih özellikle vokallerde hissediliyor. Thierry'nin performansı, günümüz progresif metal prodüksiyonlarında sık rastlanan yoğun dijital düzeltmelerden uzak bir doğallık taşıyor. Bunun karşılığında bazı vokal notalarının kusursuz bir hassasiyetle icra edilmemesi de daha görünür hâle geliyor. Enstrümanlarda ise bu yaklaşımın olumlu sonuçları mevcut. 'Chrysopoeia'nın başlangıcındaki bas ve davul birlikteliğinde ritmik esneklik daha belirgin duyulurken, albümün genelinde enstrümanların canlı performans hissini koruyan bir etkileşim kurduğu görülüyor. Yine de bu kayıt anlayışını başlı başına yenilikçi bir hamle olarak değerlendirmek güç. Tercihin asıl anlamı, kusursuzlaştırılmış bir performans yerine müzisyenlerin icrasındaki doğal farklılıkları korumasında yatıyor.
Final bölümü 'Astronomy', önceki bölümlerde karşılaşılan melodik ve sert unsurları yeniden bir araya getiriyor. Daha kontrollü ilerleyen başlangıcının ardından piyano ve vokal düzenlemeleriyle genişleyen parça, gitar solosu ve Thierry'nin farklı vokal karakterleriyle süitin kapanışını hazırlıyor. Son bölümde duyulan arka plan vokallerinin stereo kanallar arasında dolaşması, parçaya farklı bir derinlik kazandırıyor. Konser sonunu çağrıştıran alkış efekti ise müzikal kapanışın ardından gelen, albümün genel estetiğiyle ilişkisi tam olarak açıklığa kavuşmayan bir tercih olarak kalıyor.
"Alchestronomy", PARIUS'un progresif metalin teknik olanaklarına hâkimiyetini ve farklı müzikal gelenekleri aynı kompozisyon içerisinde kullanma isteğini açıkça ortaya koyuyor. Otuz altı dakikalık süresi, türün giderek uzayan albüm anlayışına karşı daha yoğun ve kısa bir alternatif sunarken, yedi bölümlü süit yapısı da çalışmaya belirgin bir bütünlük kazandırıyor. Bununla birlikte sürekli değişen müzikal fikirlerin her zaman yeterince geliştirilmemesi ve sert vokallerle melodik bölümler arasındaki ilişkinin yer yer kopuklaşması, albümün potansiyelini sınırlıyor. En iyi anlarında PARIUS, progresif rockın melodik zenginliğini extreme metalin sertliğiyle doğal biçimde buluşturabiliyor; daha az başarılı bölümlerdeyse karmaşıklık, bestelerin akılda kalıcılığının önüne geçiyor. "Alchestronomy", türün alışılmış sınırlarını sınırın ötesine taşımaktan çok, bu sınırlar içerisinde farklı yaklaşımları bir arada tutmanın ne kadar hassas bir bestecilik dengesi gerektirdiğini gösteren, güçlü anları kadar çözülmemiş meseleleri de bulunan bir çalışma.


