ALBUM REVIEW
THOMAS MILLER'S LAZARUS EFFECT
90'lar progressive metaline melodik dönüş
SYMPHONY X'in ilk döneminde grubun kurucu kadrosunda yer alan Thomas Miller, uzun bir aranın ardından progressive metal sahnesine yeniden dönüyor. 1994-1999 yılları arasında grubun ilk dört albümünde bas gitar çalan Miller'ın yeni projesi LAZARUS EFFECT, bu dönüşü salt kişisel bir üretim çabası olarak değil, 90'ların görkemli progressive metal anlayışına yeniden açılan bir kapı olarak değerlendirmek gerekiyor. Vokalist Howard Portney ile birlikte şekillenen projede, eski grup arkadaşları Michael Romeo ve Michael Pinnella'nın da yer alması, albümün müzikal referanslarını anlamak açısından önemli. Özellikle SYMPHONY X'in "The Divine Wings of Tragedy" ve "Twilight in Olympus" dönemini sevenler için bu kadro birleşimi başlı başına bir beklenti oluşturuyor.
Açılıştaki 'Dark Horse', orkestral dokusu ve klasik koro kullanımıyla bu beklentinin yönünü hemen belli ediyor. Neo-klasik melodiler, dramatik vokal geçişleri ve sert gitar bölümleri arasında kurulan ilişki, albümün power metal ile progressive metal arasındaki karakterini ortaya koyuyor. Howard Portney'nin vokalleri burada belirleyici bir unsur. Temiz ve geniş aralıklı söyleyişinin yanında zaman zaman operatik falsettoya yaklaşan yüksek notaları, bestelerin teatral tarafını güçlendiriyor. Russell Allen'ın daha genç dönemindeki vokal yaklaşımını hatırlatan bazı özellikler bulunsa da Portney'nin performansı, özellikle yüksek perdelerdeki tercihiyle daha belirgin bir heavy/power metal karakteri taşıyor.
Gitarların müzikal yapıdaki konumu, alışıldık progressive metal beklentilerinden biraz farklı. Michael Romeo'nun teknik kapasitesi ve solo performansları tartışmasız biçimde kendisini gösterse de albümün bütününde gitar virtüözlüğü tek başına belirleyici değil. Orta tempolu ve zaman zaman kesintili ilerleyen riffler, değişken ölçüler ve klavye düzenlemeleriyle birlikte çalışıyor. Miller'ın bas gitarı da yalnızca ritmik temeli desteklemekle sınırlı kalmıyor; melodik geçişlere katılarak gitarla arasında dikkat çekici bir diyalog kuruyor. Özellikle 'All The Kings Horses' içerisindeki enstrümantal bölümde bu ilişkinin daha teknik ve hareketli bir boyuta ulaştığını görüyoruz. Parçanın daha kontrollü başlayan gitar yapısı, ilerleyen dakikalarda Miller ve Romeo arasındaki enstrümantal karşılaşmayla genişliyor. Nakarattaki vokal armonileri ise Kansas'ı hatırlatan melodik bir karakter taşıyor.
Klavye kullanımı, albümün dramatik ve zaman zaman senfonik karakterini tamamlayan başlıca unsurlardan biri. Michael Pinnella, müziği sürekli orkestral bir gösteriye dönüştürmek yerine, ihtiyaç duyulan noktalarda piyano, koro ve atmosferik katmanlarla destekliyor. 'Closer To The Sun' bu yaklaşımın başarılı örneklerinden. Daha sakin başlayan parça, ölçü değişimleri ve klavye geçişleriyle giderek karmaşıklaşırken gitar solosunda arpejler ile blues etkili melodik ifadeler bir araya geliyor. Parçanın Mısır uygarlığını çağrıştıran mistik dokusu da klavyelerin kontrollü kullanımı ve vokalin ölçülü anlatımıyla şekilleniyor. 'Culmination' ise daha sürekli bir ağırlık taşıyan gitar yapısına rağmen atmosferik klavye bölümlerinden vazgeçmiyor. Bu iki parça, grubun teknik gösteriş ile melodik anlatım arasında farklı dengeler kurabildiğini ortaya koyuyor.
Albümde daha doğrudan bir heavy metal yaklaşımının öne çıktığı anlar da var. 'When Darkness Falls', diğer bazı bestelerin karmaşık yapısına kıyasla daha kolay takip edilebilen bir şarkı düzenine sahip. Ağır gitar temeli, atmosferik klavyeler ve akılda kalıcı nakarat, parçayı albümün en erişilebilir noktalarından biri hâline getiriyor. Solo bölümündeki klasik heavy metal referansları da bu karakteri destekliyor. Buna karşılık 'Fear No Evil', savaş davullarını andıran açılışı, hızlanan temposu ve daha yoğun teknik etkileşimiyle albümün agresif tarafını temsil ediyor. Miller ve Romeo'nun enstrümantal performansları burada daha fazla ön plana çıkarken, melodik yapı müziğin kontrolsüz bir virtüözlük gösterisine dönüşmesini engelliyor.
Bu farklı yaklaşımların ortak noktası, 90'ların progressive metal anlayışına duyulan belirgin bağlılık. DREAM THEATER'ın ölçü ve yapı değişikliklerine dayanan bestecilik yaklaşımı, SYMPHONY X'in neo-klasik melodileri ve KAMELOT'un dramatik power metal karakteri, albümün müzikal referans alanını oluşturuyor. CIRCUS MAXIMUS ve REDEMPTION gibi grupların dinleyicileri de burada tanıdık unsurlar bulacaktır. Fakat bu referansların yoğunluğu, albümün özgünlük meselesini de beraberinde getiriyor. Miller ve ekibinin tercih ettiği müzikal dil, özellikle SYMPHONY X'in 90'ların ikinci yarısındaki çalışmalarına oldukça yakın duruyor. Bu durum albümün neyi hedeflediğini belirsizleştirmese de çağdaş progressive metal içerisinde kendisine tamamen ayrı bir alan açmasını zorlaştırıyor. Burada yenilik arayışından çok, belirli bir dönemin bestecilik anlayışını yeniden üretme ve onun güçlü taraflarını hatırlatma isteği hissediliyor.
Eric Rachel'in miks ve mastering çalışması da bu müzikal tercihi destekleyen önemli bir unsur. SYMPHONY X'in ilk altı albümünde prodüksiyon tarafında yer almış olması, projeyle kurduğu tarihsel bağlantıyı daha anlamlı kılıyor. Albümün sesi temiz, dengeli ve yeterince organik. Gitarların sertliği, klavyelerin melodik alanı ve bas gitarın hareketliliği birbirini bastırmadan duyulabiliyor. Özellikle teknik bölümlerde enstrümanların ayrışması, bestelerin değişken yapısını takip etmeyi kolaylaştırıyor. Prodüksiyonun aşırı modern veya steril bir karaktere yönelmemesi de 90'ların progressive metal estetiğiyle kurulan bağı güçlendiriyor.
Sekiz parçalık albümün yaklaşık 49 dakikalık süresi, kapanıştaki 'Sailing To Utopia' ile geniş bir final alanı buluyor. Beş bölümden oluşan bu 13 dakikalık beste, sakin bir başlangıçtan hareketli enstrümantal geçişlere, daha karanlık piyano ve koro bölümlerinden melodik bir kapanışa uzanıyor. Parçanın farklı bölümleri arasında kurulan geçişler, albümün önceki şarkılarında karşılaştığımız müzikal özellikleri daha geniş bir kompozisyon içerisinde bir araya getiriyor. Burada teknik performans, atmosfer ve melodik anlatım birbirini tamamlıyor. Albümün en kapsamlı bestesi olması yalnızca süresinden kaynaklanmıyor; grubun farklı müzikal yönelimlerini tek bir yapı içerisinde değerlendirme fırsatı sunuyor.
'Aria Etude' ise kısa bir bonus enstrümantal çalışma olarak albümün geri kalanından biraz ayrı duruyor. Piyano ve enstrümantal melodilerin daha yoğun hissedildiği bu bölüm, bağımsız bir beste olmaktan ziyade daha geniş bir müzikal fikrin parçası izlenimi bırakıyor. Bu nedenle albümün ana akışında biraz daha geliştirilmiş olsaydı daha anlamlı bir işlev üstlenebilirdi.
Thomas Miller'ın müziğe dönüşü, progressive metal sahnesinde uzun süredir beklenen bir buluşmayı da beraberinde getiriyor. Özellikle SYMPHONY X'in ilk dönemindeki melodik zenginliği, neo-klasik yaklaşımı ve karmaşık bestecilik anlayışını özleyenler için "Thomas Miller's Lazarus Effect" oldukça tanıdık bir dinleme deneyimi sunuyor. Albümün en önemli sınırlılığı ise bu tanıdıklığın zaman zaman kendi başına bir sanatsal kimlik oluşturmasının önüne geçmesi. Yine de bestelerin melodik gücü, enstrümantal performansların niteliği ve dramatik anlatımın tutarlılığı, çalışmayı sıradan nostaljik bir yeniden buluşma olmaktan çıkarıyor. Yeni bir progressive metal yönü tarif etmek yerine, 90'ların görkemli anlayışını günümüzde yaşatmayı tercih eden bu çalışma, özellikle SYMPHONY X'in erken dönemini referans alan dinleyiciler için karşılığını bulacak bir albüm.
https://www.instagram.com/lazaruseffectofficial
https://www.youtube.com/@LazarusEffectOfficial
https://lasersedge.bandcamp.com