Album Review
XANDRIA - Eclipse
XANDRIA, formülünü başarıyla genişletiyor ama aşamıyor.
Symphonic metalin görkem, orkestrasyon ve metal ağırlığını aynı potada buluşturan XANDRIA, çeyrek asrı aşan kariyerinde türün kalıcı isimlerinden biri hâline geldi. Yeni kadronun şekillendirdiği ikinci stüdyo albümü “Eclipse”, grubun tanıdık estetik kodlarını modern gitarlar, folk dokuları ve sinematik orkestrasyonla yeniden ele alıyor. Marco Heubaum'un bestecilik anlayışı ile Ambre Vourvahis'in çok yönlü vokal performansının merkezde olduğu albüm, XANDRIA'nın yerleşik symphonic metal formülünü ne ölçüde ileri taşıyabildiğini tartışmaya açıyor.
Grup “Eclipse” ile büyük melodiler, modern metal gitarları, film müziği ölçeğinde orkestrasyon ve folk dokularını aynı kompozisyon havuzunda buluşturuyor. Ancak albümün asıl meselesi bu unsurların çokluğu değil, ne kadarının gerçekten şarkıların yapısına hizmet ettiği. Marco Heubaum'un bestecilik yaklaşımı hâlâ tanıdık bir symphonic metal omurgasına dayanıyor: güçlü gitar riffleri, yükselen orkestral katmanlar, geniş korolar ve büyük nakaratlar. Farkı yaratan ise bu formülün ikinci kez aynı kadroyla uygulanıyor olması ve Ambre Vourvahis'in vokal performansının artık grubun müzikal kimliğinin merkezine daha belirgin biçimde yerleşmesi.
“Eclipse” bu nedenle XANDRIA'nın tür değiştirme arayışından çok, kendi formülünü genişletme çabısı olarak okunmalı. Modern metalin daha sert gitar tonları ve zaman zaman breakdown karakteri taşıyan geçişleri, klasik symphonic metal orkestrasyonuyla yan yana geliyor. Fakat albümün en başarılı anları, katman sayısının arttığı değil, bu katmanların birbirine alan bıraktığı bölümler.
Kısa enstrümantal giriş 'Syzygy', albümün sinematik yönünü hazırlayan kontrollü bir prolog işlevinde. Ardından gelen 'Eclipse' ise gitarların ağırlığını orkestral düzenlemelerle birleştirerek grubun temel estetiğini doğrudan ortaya koyuyor. Ritim gitarların modern metal kaynaklı sıkılığı, yaylılar ve koro katmanlarının genişliğiyle karşı karşıya geliyor; Ambre Vourvahis ise temiz vokal, operatik yükseliş ve yerinde kullanılan growllar arasında geçiş yapıyor. Burada önemli olan, Vourvahis'in yalnızca yüksek perdeli melodileri taşıyan bir vokalist olmaması. Sesindeki rock karakteri, özellikle yoğun orkestrasyonun içinde insan merkezli bir ağırlık yaratıyor.
Bu özellik 'Colours'ta daha net duyuluyor. Şarkının melodik çekirdeği son derece doğrudan kurulmuş ve nakaratın akılda kalıcılığı büyük ölçüde vokal melodisine dayanıyor. Buna karşılık düzenleme, gitar ve orkestral katmanlarla şarkıyı sürekli daha büyük göstermeye çalışıyor. Sonuç etkili olsa da burada “Eclipse”in temel ikilemi de ortaya çıkıyor: XANDRIA bazen zaten çalışan bir melodiyi büyütmekle, onu gerçekten geliştirmek arasındaki farkı gözden kaçırıyor. Vourvahis'in performansı bu açığı önemli ölçüde kapatıyor; ancak güçlü vokal performansı her zaman aynı ölçüde güçlü bir bestecilik altyapısıyla karşılaşmıyor.
'The Shannon's Home' ise albümün folk yönünü öne çıkarıyor. McAlbi'nin Tin Whistle ve Low Whistle kullanımı, yalnızca farklı bir enstrüman rengi eklemekten ibaret değil; parçanın melodik karakterini keltik bir hatta taşıyor. Bununla birlikte folk unsuru, gitar rifflerinin temel çalışma biçimini dönüştürmekten çok mevcut symphonic metal yapısının üzerine yerleştiriliyor. Bu nedenle şarkı, XANDRIA'nın ses paletini genişletiyor fakat bestecilik mantığını aynı ölçüde değiştirmiyor. Keltik dokuların NIGHTWISH'in belirli dönemlerini hatırlatması da tesadüf değil; grup burada türün yerleşik referanslarını yeniden kullanıyor.
'The Grand Delusion' daha sert gitarlar ve dramatik orkestrasyon arasında ilerlerken, ritim bölümünün albümün genelindeki konumu daha fazla önem kazanıyor. Prodüksiyon ilk bakışta temiz, geniş ve yüksek bütçeli bir etki yaratıyor. Fakat bazı bölümlerde orkestral ve koro katmanlarının yoğunluğu, bas ile davulların fiziksel ağırlığını geri plana itiyor. Symphonic metalde devasa düzenlemelerin etkili olabilmesi için metal omurgasının yalnızca duyulması değil, hissedilmesi de gerekiyor. “Eclipse” zaman zaman bu temeli fazlasıyla cilalıyor. Özellikle yoğun orkestrasyonun yükseldiği anlarda ritim bölümünün sağladığı kontrast yeterince belirgin olmadığında, müzik daha büyük değil, daha sıkışık hissedebiliyor.
'Wave Of Tanis' ise albümün formül dışına en belirgin biçimde yaklaşan parçalarından biri. Buradaki geniş melodik yapı ve 80'ler stadyum rock'ını çağrıştıran yaklaşım, XANDRIA'nın alışılmış symphonic metal estetiğine farklı bir renk katıyor. Ancak bu fikir tam anlamıyla şarkının temel bestecilik dilini dönüştürmüyor. Daha çok mevcut yapıya farklı bir melodik ve prodüksiyonel perspektif ekliyor. Bu nedenle etkisi önemli, fakat devrimci değil. Yine de albümün tekdüzeleşmesini engelleyen unsurlardan biri olması bakımından işlevsel.
Buna karşılık 'Northstar', XANDRIA'nın daha az müdahaleyle daha fazla sonuç alabildiğini gösteriyor. Akustik gitarların açtığı alan, Vourvahis'in vokalinin ön plana çıkmasına izin veriyor ve parça giderek orkestral bir zirveye doğru genişliyor. Burada düzenlemenin gücü, sürekli yeni katman eklemesinden değil, mevcut unsurlar arasındaki dinamik farklardan geliyor. Şarkı sessiz ve yüksek bölümleri birbirine bağladığında dramatik etki daha doğal biçimde ortaya çıkıyor.
'Masquerade' de benzer bir denge arıyor. Dinamik davullar, akustik gitarlar, sert gitar geçişleri ve derin growllar arasında kurulan karşıtlık, parçanın teatral karakterini güçlendiriyor. XANDRIA burada symphonic metalin gösterişli tarafını tamamen terk etmiyor; fakat her boşluğu orkestrayla doldurmak yerine farklı dokular arasında geçiş yapıyor. Bu, albümün daha başarılı düzenleme anlayışlarından biri.
Albümün en tartışmalı bölümlerinden biri 'The Last Generation'. Piyano, yaylılar, çocuk korosu ve güçlü gitar katmanı parçayı büyük bir dramatik finale doğru taşıyor. Fakat burada kullanılan araçların sayısı arttıkça bestecilik de aynı oranda derinleşmiyor. Şarkı, duygusal etkiyi güçlendirmek için birbiri ardına gelen büyük jestlere başvuruyor. Bu yaklaşım symphonic metalin geleneksel teatral diline fazlasıyla sadık kaldığında, müziğin söylemek istediği şey ile onu anlatma biçimi arasındaki mesafe açılıyor. 'The Poetry Of The Real World' ise daha hafif ve melodik yapısıyla bunun karşı kutbunda duruyor; ancak albümün daha ağır parçalarının arasında kendi alanını oluşturmakta zaman zaman zorlanıyor.
Ve ardından 'Lore' geliyor. Sekiz dakikayı aşan kapanış parçası, albümün sahip olduğu bütün araçları tek bir yapıda birleştirmeye çalışıyor: yüksek enerjili gitarlar, korolar, operatik vokaller, folk dokuları, yaylılar ve geniş orkestrasyon. Ally Storch'un keman katkısı burada özellikle önemli; çünkü keman yalnızca arka planda bir renk olarak kullanılmıyor, parçanın folk karakterinin müzikal taşıyıcılarından birine dönüşüyor. Şarkının güçlü yanı, uzunluğunun kendisi değil, farklı bölümleri birbirine bağlayabilmesi. Bununla birlikte yapı yer yer yeni fikirlerin art arda eklenmesiyle ilerliyor ve bazı geçişler daha sıkı bir dramaturjiyle daha etkili olabilirdi. Yine de “Eclipse”in müzikal kapsamını en iyi gösteren parçalardan biri olduğu açık.
Albümün lirik çerçevesi de müziğin bu ışık-gölge karşıtlığıyla paralel ilerliyor. Güncel toplumsal gelişmeler, gelecek kaygısı ve dünyanın giderek daha sorunlu bir hâle gelmesi gibi konular ele alınırken, anlatı tamamen karanlığa teslim edilmiyor. Özellikle 'The Last Generation' ile 'The Poetry Of The Real World' arasındaki karşıtlık, albümün umut ve endişe arasında kurduğu dengeyi somutlaştırıyor. Bu temaların müziğe yansıması ise en başarılı olduğu anlarda sözleri doğrudan dramatize etmek yerine düzenlemenin kontrastları üzerinden gerçekleşiyor.
Burada Ambre Vourvahis'in rolü yeniden belirleyici hâle geliyor. Rock karakteri taşıyan güçlü orta register, operatik üst perdeler ve growllar arasında yaptığı geçişler, XANDRIA'nın sesini tek bir vokal tekniğine bağlı kalmaktan kurtarıyor. Özellikle daha sade düzenlemelerde vokalinin melodiyi gerçekten ileri taşıdığı duyuluyor. Bu da “Eclipse”in önemli bir sonucunu ortaya koyuyor: XANDRIA'nın gelecekteki gelişim potansiyeli, daha fazla orkestra veya daha büyük korolardan ziyade, Vourvahis'in karakterini merkeze alan daha seçici düzenlemelerde yatıyor olabilir.
Çünkü albümün temel problemi kapasite eksikliği değil, fazlalık. XANDRIA neredeyse her şeyi yapabilecek araçlara sahip: modern gitarlar, klasik symphonic metal orkestrasyonu, folk enstrümanları, koro, operatik vokaller ve güçlü melodiler. Fakat bütün bu unsurlar aynı anda devreye girdiğinde, bazı şarkılar kendi melodik çekirdeklerinin üzerine gereğinden fazla dekorasyon ekliyor. Bu durum özellikle türün bugün giderek daha fazla modernleştiği bir dönemde dikkat çekiyor. Symphonic metal artık yalnızca orkestranın metal rifflerini büyüttüğü bir formül olmak zorunda değil; “Eclipse” ise bu sınırı zaman zaman zorlasa da çoğunlukla onun içinde kalmayı tercih ediyor.
Bu açıdan albüm, XANDRIA'nın türü yeniden tanımladığı bir kırılma noktası değil. Daha çok grubun mevcut estetik araçlarını daha yüksek bir prodüksiyon standardı, daha geniş melodik alan ve Vourvahis'in çok yönlü vokal performansıyla yeniden düzenlediği bir çalışma. En iyi parçalarında bu yaklaşım son derece etkili; daha zayıf anlarında ise aynı araçlar müziğin doğal hareketini bastırıyor.
“Eclipse”, dikkatini yalnızca büyük nakaratlara değil, orkestrasyon ile metal omurgası arasındaki dengeye veren bir dinleme gerektiriyor. İlk bakışta kusursuz biçimde cilalanmış görünen yapıların altında, hangi düzenleme kararlarının şarkıyı gerçekten ileri taşıdığı, hangilerinin ise yalnızca ölçeği büyüttüğü ayrışıyor. XANDRIA'nın bundan sonraki adımı da tam burada şekillenebilir: daha fazla katman eklemek değil, hangi katmanın gerçekten gerekli olduğunu seçmek. “Eclipse” bu sorunun cevabını bütünüyle vermiyor; fakat grubun elindeki müzikal malzemenin, yerleşik symphonic metal sınırları içinde hâlâ farklı sonuçlar üretebilecek kadar güçlü olduğunu açık biçimde gösteriyor.
https://xandria.bandcamp.com/music