ALBUM REVIEW
VELNIAS – Substrate Haruspex
Karamsar, ağır ve melodik kompozisyonlar
Colorado’nun Nederland kasabasında vücut bulan VELNIAS, folk, black metal ve doom metal arasındaki geçişkenliği dördüncü stüdyo albümü "Substrate Haruspex"te de sürdürüyor. Önceki çalışma "Scion Of Aether"ın ardından gelen albüm, grubun alışıldık tür tanımlarına tam olarak sığmayan müzikal dilini daha da belirginleştiriyor. Sekiz parçalık kayıtta dört uzun kompozisyon, bunların arasına yerleştirilmiş kısa geçişlerle birbirine bağlanıyor. Bu düzen, müziğin yalnızca ağır riffler etrafında ilerlemesini önleyerek farklı yoğunlukların ve melodik fikirlerin aynı kompozisyon içinde gelişmesine alan açıyor.
'Impetus Arcanum', ölçülü ilerleyişi ve karanlık melodik dokusuyla albümün kapısını açarken hemen ardından gelen 'Divination of Simulacra', gitarların ağırlığını daha belirgin hâle getiriyor. Katmanlı riffler ve onların altında kendini hissettiren bas gitar, parçanın gövdesini oluşturuyor. Sert vokallerin duygusal vurgusu, enstrümantal yoğunluğun gerisinde kalmadan kompozisyona katılıyor. Bununla birlikte VELNIAS'ın yaklaşımı, black metalin saldırganlığını sürekli yüksek tempoyla ifade etmekten uzak. Doom metalin ağırbaşlı ilerleyişi, melodik gitar çizgileri ve folk kökenli dokularla birleştiğinde ortaya hem sert hem de kendi ritmini acele etmeden bulan bir müzik çıkıyor.
'Resonance of the Concentric', grubun bestecilik anlayışını anlamak açısından özellikle önemli. Parça, gitarların giderek genişleyen melodik hareketleriyle ilerlerken ağırlık duygusunu koruyor; teknik ayrıntılar ve atmosfer arasında kurulan ilişki, müziğin tek bir türe aitmiş gibi algılanmasını güçleştiriyor. Kompozisyonun finale doğru ulaştığı nokta, uzun parçaların yalnızca süreleriyle değil, müzikal gelişimleriyle de anlam kazanabildiğini gösteriyor. Gitarlar ve bas, ritim bölümünün desteğiyle sürekli değişen bir yapı kurarken melodik fikirler bu yoğunluğun içinde kaybolmuyor. VELNIAS'ın müziğindeki zıtlıklar da burada belirginleşiyor: Besteler ağır ve kasvetli olmasına rağmen katı bir ritmik disipline hapsolmuyor; akışkanlıkları sayesinde zaman zaman beklenmedik ölçüde rahat bir ilerleyiş kazanıyor.
'Mantra for the Seeker' ve 'Nihil Equilibrium', uzun parçalar arasındaki geçişleri sağlayan kısa bölümler olarak albümün genel düzeninde işlev görüyor. Özellikle ilkinde gitar dokularının daha uzamsal bir karakter kazanması, dinleyicinin yoğun kompozisyonlar arasında farklı bir ses alanına geçmesini sağlıyor. Bu ara bölümler, parçaların birbirinden kopuk bir koleksiyon gibi duyulmasını önlese de albümün bütünlüğünü tek başlarına belirlemiyor. Asıl belirleyici olan, uzun bestelerin kendi içlerinde farklı melodik ve ritmik fikirleri bir araya getirebilmesi.
Yaklaşık on dakikalık 'Corporeal Anathema', bu yaklaşımın en kapsamlı örneklerinden biri. Parça boyunca ortaya çıkan melodik temalar, gitarların baskın konumunu koruduğu yoğun bir yapı içinde birbirine ekleniyor. Ritmik hareketlilik, kompozisyonun ağır karakterini ortadan kaldırmadan ona yeni yönler kazandırıyor. Bu nedenle VELNIAS'ın doom metal tarafı yalnızca yavaşlık ve ağırlıkla sınırlı kalmıyor; progresif eğilimler de bestelerin gelişimine katkıda bulunuyor. Bununla birlikte, uzun süreye yayılan fikirlerin her bölümde aynı ölçüde etkili olduğu söylenemez. Bazı geçişlerde gerilim yeterince gelişmeden müzik yeni bir düşünceye yöneliyor ve kompozisyonun oluşturduğu beklenti karşılığını bulmakta gecikiyor. İlginç biçimde, albümün en uzun parçası bu sorunu aşmayı başarıyor: Melodik malzemenin çeşitliliği, sürenin kompozisyon aleyhine işlemesini engelliyor.
'Rending of Dyadic Convolution', albümün daha sert ve huzursuz tarafını öne çıkarırken 'Forsaken Equipoise' kapanışı daha ölçülü bir çizgiye taşıyor. Bu son parça, önceki kompozisyonların yoğunluğunu tekrarlamak yerine müziğin gerilimini farklı bir noktada sonlandırıyor. Böylece albümün karanlık karakteri, kesintisiz bir saldırganlık üzerinden değil, ağırlık ve dinginlik arasındaki gidip gelmelerle şekilleniyor. VELNIAS'ın müziğindeki melodik unsurlar da bu karşıtlığın önemli bir parçası. Buradaki melodiler kolayca hatırlanacak nakaratlar üretmekten çok, uzun kompozisyonların içinde belirip dönüşerek bütünün atmosferine katkıda bulunuyor.
Prodüksiyon, bu müzikal yapının anlaşılabilir kalmasında önemli bir rol oynuyor. Gitarların yoğunluğu ve basın belirginliği, enstrümanların birbirini tamamen örtmesini engelliyor; sesin organik karakteri de müziğin doğayla ve geniş mekân hissiyle ilişkilendirilen estetiğini destekliyor. Sert vokallerin miks içinde görece geride tutulması, onları her an ön planda olan bir anlatım aracından ziyade genel dokunun bir parçasına dönüştürüyor. Temiz vokaller ve synthesizer kullanımı da bu dokuyu genişletiyor. Öte yandan davulların daha modern tınısı, diğer enstrümanların oluşturduğu organik ses alanıyla bütünüyle örtüşmüyor. Bu ayrım albümün genel atmosferini bozacak ölçüde belirgin olmasa da prodüksiyonun bütünlüğü açısından tartışmaya açık bir tercih olarak kalıyor.
"Substrate Haruspex"i yalnızca blackened folk doom başlığı altında değerlendirmek, VELNIAS'ın müzikal kimliğini açıklamak için yeterli değil. AGALLOCH ve THE FLIGHT OF SLEIPNIR gibi gruplarla ortak bir atmosferik folk metal zemini paylaşsa da gitarların uzun süreli gelişimi, ritmik ayrıntılar ve zaman zaman öne çıkan progresif yapı, albümü daha farklı bir alana taşıyor. INTRONAUT ve erken dönem MASTODON'u hatırlatan kompozisyon anlayışı da bu noktada anlam kazanıyor: Benzerlik, doğrudan bir riff veya vokal taklidinden çok, ağır müziğin alışılmış kalıplara bağlı kalmadan genişletilmesinde ortaya çıkıyor. Yine de bu özgürlük her zaman belirgin bir melodik iz bırakmıyor. Parçalar dinleme sırasında zengin ayrıntılar sunarken son notanın ardından hatırlanabilir bir motifin eksikliği hissedilebiliyor. Bu durum, albümün anlık etkisini azaltmasa da kalıcılığını sınırlıyor.
Grubun soyut ve kozmik temalarla ilişkilendirdiği anlatı, müziğin açık uçlu yapısıyla uyumlu. Ancak "Substrate Haruspex"in asıl değeri, bu temaları doğrudan açıklayan bir müzikal anlatı kurmasından ziyade dinleyiciye tek bir anlam dayatmamasında yatıyor. Besteler, kolay çözümlere yönelmeden kendi gelişimlerini sürdürüyor; dinleyiciden de bu yapıyı hemen kavramasını değil, ayrıntılar arasındaki ilişkileri zaman içinde keşfetmesini bekliyor. Bu yaklaşım, albüme özgü bir karakter kazandırırken zaman zaman gereğinden fazla uzayan bölümlerin etkisini de beraberinde getiriyor.
VELNIAS, "Substrate Haruspex" ile black metalin sertliğini doom metalin ağır ilerleyişi ve folk geleneğinin melodik mirasıyla buluşturan kendine özgü çizgisini koruyor. Albümün her kompozisyonu aynı başarı düzeyine ulaşmasa da özellikle 'Resonance of the Concentric' ve 'Corporeal Anathema', grubun uzun formları anlamlı bir müzikal gelişime dönüştürebildiğini gösteriyor. Kolay tüketilen şarkılar veya hemen karşılık bulan melodiler arayanlar için mesafeli kalabilecek bu çalışma, ayrıntılarını açığa çıkarmak üzere tekrar dinlenmeyi gerektiren bir bestecilik anlayışını temsil ediyor. VELNIAS'ın tür içindeki yerini belirleyen unsur farklı gelenekleri kendi akışı içinde bir araya getirme becerisi; "Substrate Haruspex" de bu becerinin zaman zaman odağını kaybetse bile ikna edici sonuçlar üretebildiğini kanıtlayan bir albüm.
