ALBUM REVIEW
EREMOS-IX - Foregone
Disonans ve melodiler karanlıkta buluşuyor.

Letonya extreme metal sahnesinde son dönemde canlı performanslarıyla da dikkat çekmeye başlayan EREMOS-IX, 2018'de Dāvis Kots'un solo projesi olarak başlayan yolculuğunu artık dört kişilik bir kadroyla sürdürüyor. Projenin tam zamanlı bir gruba dönüşmesi, yalnızca sahne faaliyetlerini değil, bestecilik anlayışını da değiştirmiş görünüyor. "Foregone" için hazırlanan materyalin önemli bir bölümünün fazla güvenli ve tekdüze bulunduğu gerekçesiyle elenmesi, geriye kalan bestelerin daha ağır, saldırgan ve death metal ağırlıklı bir doğrultuda yeniden şekillendirilmesi, bu dönüşümün en somut göstergesi. Blackened death metal ile doom metal arasında konumlanan grubun yeni albümü, söz konusu müzikal değişimin yanı sıra insan iradesi ile kaçınılmazlık arasındaki belirsizliğe odaklanan düşünsel bir çerçeve de taşıyor.
Altı parçalık "Foregone", insanın kendi deneyimini dünyanın merkezine yerleştirmesiyle olayların daha geniş ölçekte gelişen sonuçları arasındaki çelişkiyi farklı perspektiflerden ele alıyor. Küçük kararların, tesadüflerin ve dış koşulların birbirini izleyerek geri dönüşü giderek zorlaşan bir sürece dönüşmesi, albümün temel düşünsel eksenini oluşturuyor. Tarih, edebiyat, din, siyaset, folklor ve modern savaş gibi birbirinden farklı referansların kullanılması, bu fikrin tek bir anlatıya sıkıştırılmasını önlüyor. Özellikle şarkıların belirli olaylardan ve kavramlardan hareket etmesi, tematik bütünlüğü yalnızca sözlerde değil, her parçanın kendi sanatsal kimliğinde de aramayı mümkün kılıyor.

Açılışı yapan 'Silicate Heart', insansız hava araçlarıyla yürütülen savaşların soğuk ve kişiliksiz doğasına odaklanırken, müzikal olarak da albümün en doğrudan saldırgan yüzünü ortaya koyuyor. Motorik gitar yürüyüşleri ve sert ritmik yapı, parçanın ilerleyişine belirgin bir mekanik karakter kazandırıyor. Bununla birlikte EREMOS-IX'ın besteciliği, yüksek tempolu ve sert rifflerin art arda sıralanmasına dayanmıyor. Parçanın daha kontrollü bölümlere geçmesiyle ortaya çıkan farklı melodik hareketler ve alışılmadık geçişler, grubun death metal ağırlıklı yaklaşımını daha geniş bir kompozisyon anlayışıyla destekliyor. Sertlik ile müzikal hareketlilik arasındaki bu ilişki, albümün geri kalanında da kendisini gösteriyor.
'Rottweiler' ise grubun müzikal sınırlarını genişletme konusundaki isteğini en açık biçimde ortaya koyan çalışma. Otoriter bir düzene sorgulamadan bağlılık gösteren bir figürün perspektifinden hareket eden parçaya eklenen saksofon, EREMOS-IX'ın alışılmış extreme metal enstrümantasyonunun dışına çıkmasını sağlıyor. Eva Beatrise Auzenberga'nın saksofon performansı ve Gundega Māra Grūtupa'nın ek vokalleri, bu bölümü yalnızca farklı bir enstrümanın kullanıldığı deneysel bir ara durak olmaktan çıkarıyor. Saksofonun yarattığı alışılmadık tını ile ana gitarların sertliği arasındaki karşıtlık, parçanın huzursuz karakterini belirginleştiriyor. Buradaki tercih, müziği yumuşatmak yerine anlatının tekinsizliğini başka bir boyuta taşıyor. Albümün en dikkat çekici bestecilik kararlarından biri de tam olarak bu: alışılmadık unsurları türün dışına çıkmak için değil, mevcut müzikal yapıyı daha ifade edici hâle getirmek için kullanmak.
'The Mariner', Samuel Taylor Coleridge'in The Rime of the Ancient Mariner şiirinden ve tek bir eylemin sonuçlarıyla ömür boyu yaşama düşüncesinden besleniyor. Parçadaki melodik gitar kullanımı, grubun sertlik odaklı yaklaşımının arkasında daha ayrıntılı bir beste anlayışı bulunduğunu gösteriyor. Dissonant gitar hareketleri, death metal vokalinin ağırlığı ve yoğun ritmik yapı, melodik bölümlerin fazla rahatlatıcı bir etki yaratmasını engelliyor. Aksine, melodiler parçanın gerilimini başka bir yönde geliştiriyor. Burada dikkat çeken, melodinin agresifliğe karşı bir denge unsuru olarak kullanılmaması; aynı kompozisyonun içinde rahatsız edici atmosferi besleyen bağımsız bir anlatım aracı hâline gelmesi.
Albümün diğer parçaları da bu yaklaşımın farklı yönlerini açığa çıkarıyor. 'The Anchorite', Polonya-Ermeni sanatçı Teodor Axentowicz'in bir tablosundan hareketle dinsel izolasyon ve şüpheyi ele alırken, 'Nensha' Japon folklorundaki düşünsel imgelerin fiziksel ortamlara veya başka zihinlere aktarılması fikrinden yararlanıyor. İkinci parçanın çıkış noktası, özellikle The Ring ile ilişkilendirilen kavram üzerinden, gerçeklik ile zihinsel algı arasındaki sınırları tartışmaya açıyor. Bu referansların birbirinden farklı olması, albümün düşünsel çerçevesini zenginleştiriyor. Bununla birlikte "Foregone"un başarısını yalnızca bu edebî ve kültürel göndermelere bağlamak doğru olmaz. Asıl önemli olan, EREMOS-IX'ın bu fikirleri müziğin sertliğini ve kompozisyon çeşitliliğini destekleyen birer hareket noktası olarak değerlendirmesi.
Kapanıştaki 'A River Of Iron' ise projenin geçmişine uzanan özel bir yere sahip. EREMOS-IX için yazılan ilk beste olan parçanın 2018 tarihli orijinal versiyonu yeniden kaydedilerek bugünkü kadronun müzikal anlayışına uyarlanmış. Letonya'daki Šķirotava demiryolu ve buradan Sibirya'ya gerçekleştirilen sürgünlerle bağlantılı tarihsel arka planı, albümün insan iradesinin ötesinde gelişen olaylar ve bunların kalıcı sonuçları üzerine kurduğu düşünceyle doğrudan örtüşüyor. Bu nedenle parçanın albümün sonunda yer alması, yalnızca eski bir besteye yeniden hayat verme tercihi olarak değerlendirilemez. Aynı zamanda 2018'de tek kişilik bir proje olarak başlayan EREMOS-IX'ın bugünkü kolektif kimliğine uzanan gelişimini de temsil ediyor.
Prodüksiyon tarafında Artūrs Mačevskis'in miks ve mastering çalışması, albümün sert karakterini destekleyen bir sonuç ortaya koyuyor. Gitarların yoğunluğu, death metal vokalinin baskın karakteri ve davulların ritmik ağırlığı, müziğin fiziksel etkisini belirleyen unsurlar. Özellikle bestelerin daha melodik ve alışılmadık bölümlerinde bu sertliğin farklı ifade biçimlerine alan açması önemli. EREMOS-IX'ın black metal, doom ve melodik unsurları death metal merkezli bir yapı içerisinde buluşturması, albümü tek bir alt türün sınırları içerisinde değerlendirmeyi güçleştiriyor. Grubun kendi tanımlamasındaki blackened death/doom yaklaşımı, müziğin genel karakterini açıklasa da "Foregone"un bütün çeşitliliğini tek başına karşılamıyor.
EREMOS-IX'ın tam zamanlı gruba dönüşmesinin sonuçları, "Foregone"un bestecilik anlayışında açıkça hissediliyor. Özellikle 'Rottweiler' ve 'The Mariner', grubun yalnızca daha ağır çalmakla yetinmediğini, farklı müzikal fikirleri de kompozisyonlarının doğal bir parçası hâline getirebildiğini gösteriyor. Bununla birlikte albümün altı parça boyunca sunduğu bütün fikirler aynı ölçüde güçlü bir etki bırakmıyor. Bazı bölümlerdeki dissonant yaklaşım ve yoğun enstrümantasyon, melodik ve atmosferik ayrıntıların önüne geçebiliyor. Bu durum, albümün tekrar dinlendikçe açılan yönlerini de zaman zaman ilk dinleyişteki sertliğin gerisinde bırakıyor.
"Foregone", geleneksel extreme metal unsurlarını korurken bunları farklı anlatım araçlarıyla genişletmeye çalışan bir grubun gelişim sürecinde anlamlı bir aşama. Grubun bugün bulunduğu noktada en değerli özelliği, sertliği tek başına bir amaç olarak görmemesi; dissonans, melodi, alışılmadık enstrümanlar ve edebî referanslar arasında kendine ait bir ilişki kurmaya çalışması. Albüm henüz bütün fikirlerini aynı ölçüde etkileyici bestelere dönüştüremese de grubun müzikal kimliğini genişletme potansiyelini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle blackened death metalin daha deneysel ve doom etkili yorumlarına ilgi duyan dinleyiciler için dikkate değer bir çalışma. EREMOS-IX'ın önündeki asıl meydan okuma bu farklılıkları göstermekten çok, onları daha güçlü ve kalıcı bir bestecilik kimliğinde birleştirmek.


